ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 255



                                               

لازم و کافی

لازم و کافی عنوان‌هایی برای شرط‌های منطقی هستند. اگر ب شرط لازم برای الف باشد، آنگاه از درستی الف می‌توان درستی ب را نتیجه گرفت. به عبارت دیگر غیرممکن است که، الف درست و ب غلط باشد. در مقابل الف شرط کافی برای ب است در صورتی که از درستی الف، بتوان ...

                                               

متغیر وابسته و مستقل

متغیرهایی که در آزمایش‌ها یا مدل‌سازی‌ها استفاده می‌شوند، می‌توانند به سه نوع تقسیم شوند. "متغیر وابسته" ، "متغیر مستقل" ، و سایر متغیرها. "متغیر وابسته" خروجی یا نتیجه، یا چیزی آزمون شده را نشان می‌دهد برای بررسی اینکه آیا آن، واقعاً نتیجه است. ...

                                               

مشخص کردن

در ریاضیات، عبارت "ویژگی P شیئ X را مشخص می‌کند" به این معناست که نه‌تنها X ویژگی P را دارد، بلکه فقط X ویژگی P را دارد. به عبارت دیگر P ویژگی تعریف کنندهٔ X است. همچنین عباراتی چون "ویژگی Q شیئ Y را به تقریب یک یک‌ریختی مشخص می‌کند" معمول هستند. ...

                                               

همبندی (ریاضیات)

در ریاضیات، همبندی ، به خواص مختلفی اشاره می‌کند که معنای "وصل بودن همه قسمت‌ها به هم دیگر" را می‌دهد. زمانی که یک شیء ریاضیاتی چنین خاصیتی داشته باشد می‌گوییم آن شیء همبند است؛ در غیر این صورت آن را ناهمبند می‌نامیم. زمانی که شیء ناهمبندی را بتو ...

                                               

اصل کاوالیری

اصل کاوالیِری یا قضیهٔ کاوالیری که به افتخار ریاضی‌دان ایتالیایی بوناونتورا کاوالیری چنین نامگذاری شده‌است، عبارتست از: در فضای دو بعدی: فرض کنید دو ناحیه در یک صفحه بین دو خط موازی در همان صفحه قرار گرفته‌اند. اگر هر خطی که موازی دو خط دیگر رسم ...

                                               

اصل هوزیتا-هاتوری

اصل هوزیتا-هاتوری مجموعه‌ای از قوانین مرتبط با قوانین ریاضی تا کردن کاغذ است. قوانین ۱ تا ۶ توسط ریاضیدان ایتالیایی-ژاپنی، هومیاکی هوزیتا، در سال ۱۹۹۲ نوشته شد و این قوانین، عملکردهایی که هنگام تا کردن کاغذ اریگامی ایجاد می‌شود را توصیف می‌کنند. ...

                                               

بازتاب

بازتاب یا انعکاس عبارت است از تغییر مسیر نور پس از برخورد با یک شیء. قانون بازتاب می‌گوید اگر روی نقطهٔ بازتاب، خطی عمود بکشیم، زاویهٔ تابش با بازتابش برابر خواهد بود. این قانون را با اصل کمترین زمان نیز می‌شود اثبات کرد. قسمتی از نوری که به سطح ...

                                               

بردار مکان

بردار مکان یا موقعیت یا بردار شعاعی که معمولاً آن را با r {\displaystyle r} نمایش می دهند، برداری است که محل قرارگیری یک نقطه مانند P {\displaystyle P} را در فضا را نسبت به یک مبدأ دلخواه مانند O {\displaystyle O} نشان می‌دهد. عبارت ریاضی r = O P ...

                                               

برون‌مرکزی (هندسه)

در علم ریاضیات و هندسه، برون‌مرکزی یا خروج از مرکز برابر با نسبت نیم فاصله کانونی به نیم قطر بزرگ در مقاطع مخروطی مانند دایره و بیضی است. برون‌مرکزی، انحراف یک مقطع مخروطی را از دایره بودن می‌سنجد. خروج از مرکز را با e نشان می‌دهند. به طور خاص: ب ...

                                               

بلور برف

تشکیل دانه برف هنگامی شروع می‌شود که بخار آب بر روی دانه‌های ذره‌بینی غبار متراکم می‌شود، ساختمان ویژه یک‌دانه بزرگ برف ناشی از واکنش‌های شیمیایی و درجه حرارت دائماً در حال تغییر است. به همین خاطر بلور های برف شکل های گوناگونی دارند.

                                               

تشابه (هندسه)

هنگامی دو شکل هندسی متشابه هستند که هم‌شکل باشند. یعنی در صورتی دو شکل هندسی را متشابه می‌نامیم که با استفاده از عملیاتی چون تغییر مقیاس ، دوران ، انتقال یا بازتاب بتوان یکی را به دیگری تبدیل کرد. گاهی اوقات تشخیص تشابه دو شکل هندسی دشوار است؛ زی ...

                                               

تقارن

تقارن یا همامونی به معنای تشابه بخش‌ها حول محور یا مرکز تقارن است. این واژه در هنرهای گوناگون به ویژه هنرهای تجسمی و در علومی مانند فیزیک بسیار کاربرد دارد. در علوم، به‌طور مطلق ناوردایی نسبت به تبدیلات هندسی را تقارن گویند مفهوم تقارن به مفاهیمی ...

                                               

جداسازی خطی

جداسازی خطی در هندسه اقلیدسی، یک ویژگی از یک جفت مجموعه از نقاط است. این مسئله به راحتی در دو بعد با استفاده از یک سری نقاط به عنوان آبی رنگی و سری دیگر به عنوان رنگ قرمز رنگ مجسم می‌شود. این دو مجموعه به صورت خطی قابل‌تفکیک هستند اما زمانی که حد ...

                                               

دایره

در هندسه، دایره یک منحنی مسطح و بسته و شامل نقاطی از صفحه است که فاصله‌شان از نقطهٔ ثابتی واقع در آن صفحه مقداری ثابت باشد. نقطهٔ ثابت، مرکز دایره و مقدار ثابت، اندازهٔ شعاع دایره نامیده می‌شود. همچنین دایره را می‌توان یک بیضی دانست که کانون‌های ...

                                               

رویه (ریاضیات)

در ریاضیات، یک رویه ، تعمیمی از یک صفحه است که لزوماً تخت و مسطح نباشد، یعنی انحنای آن لزوماً برابر صفر نیست. این تعریف مشابه تعریف منحنی است که خود تعمیم دهنده ی خط می باشد. بسته به نیاز، یا ابزار های ریاضیاتی که در موقعیت های خاص برای تجزیه و ت ...

                                               

زاویه فضایی

در هندسه، زاویهٔ فضایی، که معمولاً با Ω {\displaystyle \Omega } نشان داده می‌شود، زاویه‌ای در فضای سه‌بعدی است که یک جسم روی یک نقطه را می‌پوشاند. این زاویه نشان می‌دهد که آن جسم از دید بیننده‌ای که از آن نقطه به جسم می‌نگرد چه‌قدر بزرگ می‌آید. ب ...

                                               

شاخص میلر

شاخص میلر در بلورشناسی روشی برای مشخص کردن صفحات در شبکه براوه است. به‌طور مشخص خانواده‌ای از صفحات بلوری با سه عدد صحیح k, h و l مشخص می‌شوند که به صورت نوشته می‌شود.

                                               

طرح مویر

هرگاه روی ورقه شفافی چون طلق، تعداد زیادی نوارهای خطی کدر هم پهنا به موازات یکدیگر و به فاصله‌های مساوی از هم رسم کنیم یک توری خطی جذبی به وجود می‌آید. در چنین شبکه ای ضریب عبور بین یک و صفر است. ضریب عبور صفر به معنای کاملاً کدر و ضریب عبور یک ی ...

                                               

قضیه کرامر-کاستیلون

مسئله کرامر-کاستیلون در علم هندسه قضیه کرامر-کاستیلون قضیه ای است که توسط کرامر معرفی شد و توسط ریاضی‌دان ایتالیایی جین د کاستیلون که ساکن برلین بود، در ۱۷۷۶ حل شد. قضیه بدین ترتیب است که: با داشتن دایره z و سه نقطه a,b,c در همان صفحه که روی z قر ...

                                               

مثلث

مُثَلَّث یا سه‌گوشه یا سه‌گوش یک چندضلعی با سه ضلع است. مثلث شکلی مسطح است که از اتصال سه نقطه غیرهم‌خط در صفحه به وجود می‌آید. مثلث سه ضلع، سه زاویه، و سه رأس دارد. به دیگر سخن از برخورد سه خط راست به یک‌دیگر به‌طوری که اگر هر دو خط یک‌دیگر را ق ...

                                               

مرکزوار

مرکزوار یا مرکزوار هندسی یا گرانیگاه در ریاضیات و فیزیک، به نقطه‌ای از یک شکل مسطح اطلاق می‌شود که میانگین مختصات تمام نقاطِ موجود در شکل است. به عبارتی، نقطه‌ای است که یک شکل می‌تواند تعادل خود را برروی نوک یک سوزن، در آن مکان حفظ نماید. در مورد ...

                                               

منشور (هندسه)

در هندسه، یک منشور ، یک چندوجهی است با یک قاعدهٔ n-ضلعی، انتقال‌یافتهٔ چندضلعی قاعده و n وجه دیگر که لزوماً همه متوازی‌الأضلاع بوده و رأس‌های متناظر دو n-ضلعی را به هم متصل می‌کنند. همهٔ سطح مقطع‌های موازی با قاعده، یکسان هستند. منشورها با توجه ب ...

                                               

نمودار مینکوفسکی

نمودار مینکوفسکی که به نام نمودار فضازمان نیز شناخته می‌شود، در سال ۱۹۰۸ توسط هرمان مینکوفسکی به وجود آمدند و تصویری از ویژگی‌های فضا و زمان در نظریه نسبیت خاص ارائه می‌دهد. این نمودارها اجازه می‌دهند که درک کمی از پدیده‌های متناظر با آن‌ها مانند ...

                                               

نوار موبیوس

نوار موبیوس نواری است که دو لبه آن بر هم قرار گرفته و حلقه‌ای را به وجود می‌آورد. البته باید یک لبه انتهایی قبل از اتصال لبه دیگر نیم دور چرخانده شود. می‌توان بین هر دو نقطه از سطح این نوار، بدون قطع کردن لبهٔ آن، خط ممتدی کشید. بنابراین نوار موب ...

                                               

نیمساز

از رأس A دایره ای به شعاع دلخواه رسم می‌شود تا دو ضلع این زاویه را قطع کند مانند پویا نمایی روبرو. سپس از نقطه‌های برخورد دایره به ضلع‌ها، دایره‌هایی همسان به شعاعی بزرگتر یا مساوی اندازهٔ فاصلهٔ M تا خط c رسم می‌شود تا یکدیگر را حداقل در یک نقطه ...

                                               

بیست‌ضلعی

یک بیست‌ضلعی منتظم دارای ضلع‌ها و زاویه‌های داخلی برابر است. اندازهٔ زاویه‌های داخلی هر رأس آن، ۱۶۲ درجه بوده و مساحت آن با استفاده از رابطهٔ زیر محاسبه می‌شود: A = 5 a 2 cot ⁡ π 20 = 5 a 2 1 + 5 + 5 + 2 5 ≃ 31.56875757 a 2 {\displaystyle {\begin ...

                                               

هندسه

هندسه ؛ ژئو "زمین" ، متریا "اندازه‌گیری") شاخه‌ای از ریاضیات است که با شکل، اندازه، موقعیت نسبی شکل‌ها و ویژگی‌های فضا سروکار دارد. ریاضیدانی که در شاخهٔ هندسه کار می‌کند هندسه‌دان نامیده می‌شود. هندسه به‌طور مستقل در پاره‌ای از تمدن‌های اولیه به ...

                                               

هندسه تصویری

هندسه‌ی تصویری شاخه‌ای از دانش هندسه است که به مطالعه خواص هندسی‌ای می‌پردازد که در تبدیل‌های تصویری ثابت می مانند. بارزترین تفاوت این هندسه با هندسه‌ی فضای شهودی یا هندسه‌ی اقلیدسی در حذف‌شدنِ اصل توازی‌ست. در هندسه تصویری، در هر بعد، فضای تصویر ...

                                               

هندسه بی‌طرف

هندسه بی‌طرف یا هندسهٔ مطلق به هندسه‌یی اطلاق می‌شود که در آن چهار اصل وجود دارد و اصل پنجم در اثبات قضیه‌ها مورد استفاده قرار نگرفته است. اقلیدس، ۲۸ قضیه نخست در کتاب "اصول" را بر اساس چهار اصل موضوع نخست اثبات کرد و از قضیه ۲۹ بود که استفاده از ...

                                               

هندسه ریمانی

هندسه ریمانی شاخه‌ای از هندسه دیفرانسیل است که به بررسی خمینه‌های ریمانی می‌پردازد. یک خمینه ریمانی خمینه‌ای است که مجهز به یک متریک ریمانی می‌باشد یعنی یک ضرب داخلی در فضای مماس بر هر نقطه خمینه که به طور هموار تغییر می‌کند. هندسه ریمانی در قرن ...

                                               

هندسه زبان‌شناختی

هندسهٔ زبان‌شناختی ، ارائه روشی جدید در حل مسائل با ابعاد بالا در سیستم‌های چندعامله است. هندسه زبانشناختی به‌طور کلی یک روش حل مناسب برای این مسائل در حالتی که بازی‌های تخته‌ای در میان آن‌ها تعریف شود، ارائه می‌دهد. به زبان ساده‌تر هندسه زبانشنا ...

                                               

هندسه کروی

هندسهٔ کروی شاخه‌ای از هندسه است که در مورد سطح دوبعدی از یک کره بحث می‌کند. این نمونه‌ای از هندسه است که وابسته به هندسه اقلیدسی نمی‌باشد. کاربرد عملی هندسهٔ کروی در زمینهٔ هوانوردی و علم نجوم است. در هندسه اقلیدسی خطوط صاف و نقطه‌ها از مفاهیم ا ...

                                               

هندسه وقوع

یک جزءبسیار مقدماتی از هندسه، هندسه وقوع می‌باشد. فرض می‌کنیم تنها اصطلاحات تعریف نشده، نقطه و خط؛ و تنها نسبت تعریف نشده وقوع بین یک نقطه و یک خط باشد که این گونه نوشته می‌شود: "نقطه p بر L واقع است." این اصطلاحات تعریف نشده از سه بنداشت تبعیت م ...

                                               

۱۴۲۸۵۷

۱۴۲۸۵۷ ، شناخته‌شده‌ترین عدد چرخه‌ای بر پایه ۱۰ است. اگر این عدد را در اعداد ۲، ۳، ۴، ۵ و ۶ ضرب کنیم، حاصل یک جایگشت چرخه‌ای از خود آن خواهد بود: و اگر در شش ضرب شود، حاصل ۸۵۷۱۴۲ می‌شود. سه رقم اول با سه رقم دوم بجا شده‌است اما اگر ۱۴۲۸۵۷ را در ه ...

                                               

آنومالی حقیقی

در مکانیک سماوی، ناهنجاری حقیقی یک پارامتر زاویه‌ای است که موقعیت جرمی را تعریف می‌کند که در راستای یک مدار کپلری حرکت می‌کند. اگر مرکزیت زاویه را در یکی از کانون‌های بیضی مدار تصور کنیم، این پارامتر بین مسیر اوج و حضیض و موقعیت کنونی جرم قرار دا ...

                                               

ابرمعادله

ابرمعادله تعمیم ابربیضی است و یوهان گیلیس آن را در حدود سال ۲۰۰۰ میلادی منتشر کرد. به گفتهٔ گیلیس ابرمعادله می‌تواند اشکال پیچیدهٔ بسیاری که در طبیعت یافت می‌شوند را تولید کند. گیلیس این فرمول و الگوهایی که تولید می‌کند را ثبت اختراع کرده‌است. در ...

                                               

اتحاد اویلر

در ریاضیات اتحاد اویلر یا با نامی دیگر معادله اویلر، این اتحاد است که e i π + 1 = 0 {\displaystyle e^{i\pi }+1=0} و در آن e {\displaystyle e} عدد اویلر، پایهٔ لگاریتم طبیعی، i {\displaystyle i} یکه موهومی با رابطهٔ i 2 = − 1 {\displaystyle i^{2}= ...

                                               

اتحاد و تجزیه

اتحاد در ریاضیات، یک گزاره همواره صادق است که معمولاً برای ساده‌سازی فعالیت‌های جبری در ریاضی بکار می‌رود. به عبارتی بهتر؛ معادله‌ای که به ازای هر عدد حقیقی برقرار باشد اتحاد نامیده می‌شود. تجزیه عبارت است از شکستن یک عبارت عدد، چندجمله‌ای یا مات ...

                                               

پال اردوش

پال اِردوش یک ریاضی‌دان مجارستانی بود. او بیشتر از هر کسی در طول تاریخ، مقاله ریاضی، منتشر کرد و در این کار، با عده زیادی از ریاضی‌دانان، همکاری داشت. میزان مقالات و کتاب‌های او در ریاضیات به حدی بود که عددی به نام عدد اردوش برای نشان دادن فاصله ...

                                               

استقلال خطی

در جبر خطی، گردایه‌ای از بردارها را مستقل خطی گویند اگر هیچ‌کدام را نتوان به صورت ترکیب خطی متناهی از دیگر بردارهای این مجموعه نوشت. چند بردار مستقل خطی هستند هرگاه اگر ترکیب وزن دار آن‌ها را برابر صفر قرار دهیم الزاماً وزن‌ها برای برقراری تساوی ...

                                               

اعداد بل

اعداد بل عبارتست از تعداد کل حالت های افراز یک مجموعه. به زبان دیگر مجموع اعداد استرلینگ را اعداد بل گویند. و برای یک مجموعه n عضوی با (B(n نمایش میدهند. این اعداد به افتخار اریک تمپل بل ، ریاضیدان اسکاتلندی نامگذاری شده اند. اعداد بل عبارت است ا ...

                                               

الگوریتم رو پولارد

الگوریتم رو پولارد یک الگوریتم با مقاصد خاص است که برای تجزیه اعداد طبیعی استفاده می‌شود. این الگوریتم توسط جان پولارد در سال ۱۹۷۵ میلادی معرفی شد. در عمل این الگوریتم برای تجزیهٔ اعداد مرکب با عامل‌های کوچک مناسب است. این الگوریتم از مسئلهٔ تاری ...

                                               

انتگرال چندگانه

انتگرال چندگانه گونه‌ای از انتگرال‌های معین است که در تابع‌هایی که بیش از یک متغیر حقیقی دارند، مانند ƒ یا ƒ به کار می‌رود. انتگرال تابعی با دو متغیر بر روی ناحیه‌ای از ℝ ۲ انتگرال دوگانه نام دارد.

                                               

انتگرال عددی

انتگرال عددی یا ادغام عددی و یکپارچه سازی عددی در آنالیز عددی است، انتگرال گیری عددی به منزله یک خانواده گسترده ای از الگوریتم برای محاسبه ارزش عددی از یک انتگرال معین است. این اصطلاح همچنین گاهی اوقات مورد استفاده برای توصیف راه حل عددی معادلات ...

                                               

برون‌بر (نظریه رسته‌ها)

در شاخه ای از ریاضیات به نام نظریه رسته‌ها، یک بُرون‌بَر هم گفته می شود) هم‌حد نموداری شامل دو ریخت f: Z → X {\displaystyle f\colon Z\rightarrow X} و g: Z → Y {\displaystyle g\colon Z\rightarrow Y} با دامنه مشترک می باشد. برون‌بر شامل شیئی چون P ...

                                               

برون‌چرخ‌زاد

برون‌چرخ‌زاد در ریاضیاتی به رولتی گفته می‌شود که توسط نقطه‌ای ترسیم می‌شود که روی دایره‌ای به شعاع r قرار دارد و این دایره در بیرون یک دایره ثابت با شعاع R می‌غلتد. معادله‌های پارامتری برای برون‌چرخ‌زاد عبارتند از: x θ = R + r cos ⁡ θ − r cos ⁡ R ...

                                               

برون‌چرخه‌زاد

برون‌چرخه‌زاد در ریاضیاتی به رولتی گفته می‌شود که توسط نقطه‌ای ترسیم می‌شود که به دایره‌ای به شعاع r چسبیده و این دایره در بیرون یک دایره ثابت با شعاع R می‌غلتد در حالی که نقطهٔ مذکور در فاصلهٔ d از دایره بیرونی قرار گرفته باشد. معادله‌های پارامت ...

                                               

بلندی

بُلندا یا بُلندی یا "اِرتِفاع" ، اندازه فاصله عمودی است. به یک شیء یا پدیده دارای ارتفاع، مُرتَفَع یا بُلند گفته می‌شود. واژهٔ ارتفاع در دو معنی کاربرد دارد. یکی بلندی قد یک چیز که در فارسی به آن بُلندی یا بُلندا گفته می‌شود و دیگری فاصلهٔ یک چیز ...

                                               

بهینه‌سازی محدب

مسئلهٔ بهینه‌سازی محدب یا بهینه‌سازی کوژ به یافتن مقدار حداقل یک تابع محدب از بین مجموعه‌ای محدب گفته می‌شود. مهمترین مزیت این نوع مسائل بهینه‌سازی در این است که هر نقطهٔ بهینهٔ محلی یک نقطه بهینهٔ سراسری نیز است و هر الگوریتم بهینه‌سازی که یک نق ...

                                               

بی‌نهایت مطلق

بی‌نهایت مطلق در ریاضیات به اعدادی به‌شکل K 0 {\displaystyle {\frac {K}{0}}} به‌طوری‌که K≠۰ باشد "بی‌نهایت مطلق" می‌گویند. آن را با نماد ∞ {\displaystyle \infty } نمایش می‌دهند. مثلاً: 1 0 = ∞ {\displaystyle {\frac {1}{0}}=\infty }

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →