ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 328



                                               

کلی (متافیزیک)

کلی منسوب به کل و مترادف عام است. علم کلی، یعنی علمی که شامل همه چیز است، یا حتمیت کلی، یعنی حتمیتی که شامل تمام اقسام موجودات جهان است. کلی لفظی است که مفهوم آن مانع از این نباشد که در معنی آن افراد متعددی شرکت داشته باشند. اگر مانع شرکت چیزی گر ...

                                               

کیفیت (فلسفه)

کیفیت اسمی است که در جواب سؤال "چگونه؟" می‌آید. چنان‌که کمیت اسمی است که در جواب سؤال "چقدر؟" می‌آید. معنی کیفیت، صفت و صورت و حالت شیء است. کیفیت یکی از مقولات ارسطو است کیفیت نزد قدما چهار قسم است: کیفیات استعدادی که یا استعداد قبول و انفعال اس ...

                                               

مشارکت (فلسفه)

مشارکت یعنی شریک بودن در چیزی با کسی. مانند شریک بودن در کار، در بهره و در نتیجه و پی آمد. مشارکت از جمله مفاهیمی است که رویکردهای مختلفی آن را مورد کنکاش قرار داده‌اند. در شایع‌ترین رهیافت نظری که بر مبنای الگوی خاصی از رفتار سیاسی شهروندان ارائ ...

                                               

مفهوم (فلسفه زبان)

مفهوم یا زبان معنایی در زبان‌شناسی، منطق، فلسفه و دیگر رشته‌ها معادل هر عَرَضِ خاص یا کیفیتی است که به شکل ضمنی توسط یک کلمه، عبارت یا هر نماد دیگری به ذهن متبادر می‌شود. در مورد کلمه، تعریف آن کلمه اغلب متضمن یک اینتنژن است. برای مثال، اینتنژن ک ...

                                               

مقوله (کانت)

مفهوم پایه‌ای‌ترین مبنای فکر است. مفاهیم شامل مفاهیم اولیه یا مقوله‌ها و مفاهیم ثانویه هستند. مفاهیم ثانویه بر اساس مقوله‌ها هستند. کانت در بخش منطق استعلایی در کتابش با عنوان نقد عقل محض به بررسی مفاهیم، مفاهیم اولیه و ارتباط آنها با فکر پرداخته ...

                                               

مقوله وجود

دانای یونان، معلم اول، ارسطو اجناس عالیه ماهیات مختلف را عبارت از ده مقوله دانسته‌است؛ و نخستین رساله ارغنون یعنی قاطیغوریاس بحث از همین مقولات می‌کند و در متافیزیک نیز شرحی مفصل دربارهٔ این مقولات آمده‌است.مقولات عشر یا اجناس عالیه یا مقوله وجود ...

                                               

نامتناهی (فلسفه)

نامتناهی در مقابل متناهی است، و به معنی چیزی است که دارای حدّ و نهایت نیست. فرق نامتناهی با نامحدود این است که نامحدود چیزی است که، اگر چه شاید حدی داشته باشد، اما بالفعل نمی‌توان حدّ آن را ترسیم کرد در حالی که نامتناهی چیزی است که مطلقاً، نامحدو ...

                                               

نقد درون‌ماندگار

نقد درون‌ماندگار یک راهبرد فلسفی و جامعه‌شناختی است که اَشکال فرهنگی را از طریق یافتن تناقض‌ها و نظام‌هایی که برای ایجاد چنین اَشکالی لازم است تجزیه و تجلیل می‌کند. این روش نه تنها سعی می‌کند مسئله مورد تحقیق خود را در متن مناسب خود قرار دهد بلکه ...

                                               

واپسین انسان

واپسین انسان اصطلاحی است که از سوی نیچه در کتاب چنین گفت زرتشت بیان شده‌است. مفهوم مورد نظر نیچه از "واپسین انسان" ، خوارشمردنی‌ترین کسان است و کسانی که حقیر تر از انسان هستند.

                                               

وجد (فلسفه)

وجد از خود ذوق، شوق وعشق و شادی و مهربانی یا اندوه و حزن نشان دادن و اصطلاحاً به سه معنی به کار می‌رود: وجد صوفی: حالتی است که در آن انسان از اوصاف بشری فارق می‌شود و خود را موجود کامل متعال یعنی با خداوند متحد می‌یابد. نفسی که به وجد آمده باشد، ...

                                               

هنوسیس

هنوسیس واژه‌ای است برای "یگانگی"، "یکی‌بودن" یا "وحدت" عرفانی در یونان باستان. مقصود از هنوسیس در فلسفه افلاطونی و به خصوص نوافلاطونی، وحدت با آنچه در واقعیت "بنیادین" یا "اساس" ، منبع، ذات یا مناد) می‌باشد، است. این مفهوم نوافلاطونی ریشه در مذاه ...

                                               

هوس (فلسفه)

هوس در لغت به معنی میل، عشق و شهوت است. مثلاً می‌گویند فلانی تابع هوای خویش است، و این هنگامی است که قصد ذم او داشته باشند، یا می‌گویند: فلانی اهل هواست، یعنی از راه راست منحرف شده‌است. هوی اصطلاحاً عبارت است از میل شدید به چیزی که مورد علاقه و م ...

                                               

اونانیمیسم

اونانیمیسم یا همداستانی از عدد لاتینی 631 گرفته شده و به معنی همدل و همداستان است. شاعر و نویسنده معروف فرانسوی "ژول رومن" بنیانگذار این مکتب به یاری "ژرژ شنویر" پایه و اساس آن را گذاشت. اونانیمیست‌ها عقیده دارند که: در وجود هریک از ما دو نوع افک ...

                                               

صراط‌های مستقیم

صراط‌های مستقیم نام کتابی است از عبدالکریم سروش که موضوع اصلی آن تکثرگرایی دینی است. این کتاب پس از اولین انتشار در سال 1380 مورد توجه پژوهشگران حوزه دین و روشنفکران دینی قرار گرفت. محتوای این کتاب با به رسمیت شناختن تکثرگرایی دینی هم موجبات تحسی ...

                                               

فراسوی ساختگرایی و هرمنوتیک

فراسوی ساختگرایی و هرمنوتیک نام کتابی دربارهٔ میشل فوکو فیلسوف فرانسوی است. در این کتاب، آراء فوکو درباره جایگاه هرمنوتیک، کردار گفتمانی به عنوان پدیدارشناسی، تحلیل تعبیری قدرت و انسان توسط نویسندگان کتاب هیوبرت دریفوس و پل رابینو مورد بحث قرار گ ...

                                               

قانون‌گرایی

قانون‌گرایی ، مکتبی فکری است که توسط فلاسفه و حقوقدان‌هایی مانند جرمی بنتام و جان آستین در سده ۱۸ و ۱۹ میلادی بنیانگذاری شد. این مکتب به اصالت قانون و اصول قضایی و حقوقی در روابط بین مردم و دولت و مابین مردم معتقد است. بر این اساس در عرصهٔ سیاست ...

                                               

منتخبات کنفوسیوس

منتخبات کنفوسیوس ، یا لون‌یو مجموعه‌ای از سخنان و اندیشه‌هایی‌است که به فیلسوف چینی کنفوسیوس و دیگر فیلسوفان هم‌دورهٔ او نسبت داده می‌شوند. باور بر این است که این کتاب به‌دست پیروان کنفوسیوس در دورهٔ جنگ دولت‌ها نوشته شده‌باشد و در میانهٔ حکومت د ...

                                               

نهایةالحکمة

المرحلة الأولی: فی احکام الوجود الکلّیّة ۵ فصل المرحلة الثانیة: فی الوجود المستقلّ والرابط ۳ فصل المرحلة الثالثة: فی انقسام الوجود إلی ذهنیّ وخارجیّ ۱ فصل المرحلة الرابعة: فی موادّ القضایا ۸ فصل المرحلة الخامسة: فی الماهیّة و أحکامها ۷ فصل المرحل ...

                                               

سید جلال‌الدین آشتیانی

سید جلال‌الدین میری آشتیانی ، معروف به سید جلال‌الدین آشتیانی ، عارف و فیلسوف اصالت وجودی بود که دارای آثاری در فلسفه و عرفان اسلامی است و توانست در سال ۱۳۵۵ برنده جایزه بنیاد البرز به عنوان دانشمند برتر شود. او همچنین از برگزیدگان همایش چهره‌های ...

                                               

آینده‌نگاری

آینده نگاری به‌عنوان یک ابزار بسیار مؤثر جهت سیاستگذاری به دولت‌ها کمک می‌نماید تا در شرایط دنیای امروز به چالشهایی همچون جهانی شدن و رقابت فزاینده پاسخی مناسب ارائه و اقداماتی مؤثر انجام دهند. درسال‌های اخیر، آینده‌نگاری علم و تکنولوژی به‌عنوان ...

                                               

اخلاق ارباب و برده‌ای

فریدریش نیچه، اخلاق را به اخلاق ارباب و برده تقسیم می‌کند. تمرکز بر این تقسیم‌بندی به ویژه در نخستین گفتار تبارشناسی اخلاق بیشتر نمود می‌یابد. نیچه بر این باور است که اخلاق بر دو قسم است: اخلاق ارباب و اخلاق برده. اخلاق برده در پندار نیچه، بر پای ...

                                               

اخلاق مسیحی

اخلاق مسیحی شاخه ای از کلام مسیحی است که رفتار فضیلت آمیز و رفتار نادرست را از منظر مسیحی تعریف می کند. مطالعه کلامی سیستماتیک اخلاق مسیحی را الهیات اخلاقی می نامند. فضیلت های مسیحی اغلب به چهار فضیلت اصلی و سه فضیلت کلامی تقسیم می شوند. اخلاق مس ...

                                               

اخلاق وظیفه‌گرا

اخلاق وظیفه‌گرا یکی از نظریات عمده در اخلاق هنجاری است که بر ارتباط وظیفه و اخلاقی بودن عمل تاًکید دارد. در نظر افراد معتقد به اخلاق وظیفه‌گرا، عملی اخلاقی خواهد بود که ذاتاً ویژگی اخلاقی داشته باشد، نه آنکه لزوماً نتیجه‌ای اخلاقی داشته باشد. از ...

                                               

اسلامی‌سازی دانش

اسلامی سازی دانش اصطلاحی است که به مجموعه‌ای از کوشش‌های روشمند در راستای به تعامل درآوردن آموزه‌های معرفتی و فرهنگی اسلامی با حوزه‌ها شوون مختلف زندگی و تفکر مدرن اشاره دارد. محصول و برآیند نهائی این تلاش‌ها رسیدن به نوعی اجماع مسلمانان بر سر نو ...

                                               

تاج‌الدین السبکی

تاج‌الدین السبکی با اسم کامل أبو نصر تاج الدین عبد الوهّاب بن علی بن عبد الکافی السبکی ؛ دانشمند شافعی، سخنران و تاریخدان عرب و قاضی در دمشق بود.

                                               

انسان و سمبل‌هایش

انسان و سمبول‌هایش نام کتابی فلسفی از کارل گوستاو یونگ می‌باشد که به زبان‌های بسیاری ترجمه شده‌است. یونگ در این کتاب به نقش فرهنگ و اساطیر هر ملت در شخصیت افراد تشکیل‌دهندهٔ آن جامعه می‌پردازد و مفهوم کهن‌الگو را مطرح می‌کند. پس از مرگش این کتاب ...

                                               

ایدئالیسم استعلایی

ایدئالیسم استعلایی آموزه‌ای از ایمانوئل کانت، فیلسوف آلمانی قرن هجدهم است. این آموزه می‌گوید که تجربهٔ انسان از اشیا برگرفته از نحوهٔ ظهور اشیا بر انسان است یعنی اساساً سوژه‌محور است و فعالیتی نیست که مستقیماً اشیا را به‌شکل فی‌نفسه دریابد. این آ ...

                                               

ایمان و عقلانیت

ایمان و عقلانیت دو روش باور هستند که در درجات مختلف تعارض یا سازگاری با هم قرار دارند. عقلانیت باوری مبتنی بر عقل یا شواهد است. ایمان باوری مبتنی بر الهام، وحی، یا اقتدار است. واژهٔ ایمان معمولاً به باوری گفته می‌شود که در فقدان، یا علی‌رغم عدم د ...

                                               

برآمدن پول: تاریخ مالی جهان

برآمدن پول تاریخ مالی جهان یکی از آثار نیل فرگوسن است که اولین بار در سال ٢٠٠٨ منتشر شد.به صورت کلی نیل فرگوسن در این کتاب سعی دارد پیچیدگی های نهادهای مالی و اصطلاحات علمی و فنی مدرن مربوط به علم مالیه را برای مخاطب توضیح دهد، آنگونه که درکش آسا ...

                                               

براهین پنجگانه

توماس آکویناس فیلسوف و متکلم مسیحی سده سیزدهم میلادی ۵ تقریر مختلف از برهان‌های اثبات خدا بیان می‌کند که عموماً به نام براهین پنجگانه شناخته می‌شوند.

                                               

براهین ناسازگاری صفات الهی

براهین ناسازگاری صفات الهی گروهی از براهین اثبات عدم وجود خدا هستند که وجود موجودی با صفات و ویژگی‌های خدا را رد می‌کنند. براهین ناسازگاری صفات الهی نیز خدا را با تعاریف رایجی که از او وجود دارد، یک موجود متناقض می‌نامند و بر این اساس خدا را ممتن ...

                                               

برهان حدوث

جهان متغیر و متحول است. مشاهدات ما از جهان آنچه متغیر و متحول است، حادث است. بدیهی نتیجه اول: جهان حادث است. جهان حادث است. بر اساس نتیجه اول هر چه حادث است به پدید آورنده نیاز دارد. بدیهی نتیجه نهایی: جهان به پدید آورنده نیاز دارد.

                                               

برهان درجه

برهان درجه یا درجات کمال ، یکی از برهان‌های اثبات وجود خداست که به فیلسوف و متکلم مسیحی، قدیس توماس آکویناس نسبت داده می‌شود؛ زیرا این برهان، برهان چهارم او در اثبات وجود خدا بود. این برهان به‌طور خلاصه می‌گوید هرگاه دو چیز با هم مقایسه شود که یک ...

                                               

برهان عشق

برهان عشق ، یکی از براهین اثبات وجود خدا می باشد که توسط ابن سینا بیان شده است. ابن سینا که وجود خداوند را با دلایل فلسفی اثبات کرده در عین حال توصیفی مبتنی بر عشق از رابطه خدا و جهان و انسان ارائه می دهد ودر رساله عشق می گوید: هر یک از ممکنات به ...

                                               

برهان معجزات

گرچه اعجاز مستقیماً در قرآن به کار نرفته، اما اعجاز قرآن کتاب مقدس مسلمانان، در بین متکلمان به عنوان روشن‌ترین دلیل پیامبری محمد امین پیامبر اسلام مطرح است. شیوه اعجاز قرآن، پاسخگوی براهینی است که در رد و نقد معجزه آمده‌است. چراکه اغلب این برهان‌ ...

                                               

برهان وحی‌های متناقض

قائلان به برهان وحی‌های متناقض ، که به عنوان مسئله اجتناب از جهنم عوضی نیز شناخته می‌شود، می گویند ادیان بسیاری بر مبنای وحی از سوی خدا وجود دارند؛ اما مشخص است که این وحی‌های متناقض نمی‌توانند همگی صحیح باشند. هرچند گاهی اوقات، از این مدعا به عن ...

                                               

ژان بوریدان

ژان بوریدان ‏ کشیشی فرانسوی بود که بذرهای انقلاب کپرنیکی در اروپا را افکند. او گرچه یکی از نامی‌ترین و پر نفوذترین فیلسوفان اواخر قرون وسطی بود، امروزه در میان گمنام‌ترین هاست. وی نظریه انگیزه را بسط داد که نخستین گام بسوی مفهوم لَختی امروزی و تح ...

                                               

بی‌غایت‌گرایی

بی‌غایت‌گرایی یا نافرجام‌گرایی یا ، دیدگاهی فلسفی است که بر این است هستی هیچ غایت و علل اربعه‌ای حاصل از طراحی هدفمند ندارد. اصطلاح "dysteleology" واژه‌ای نوساخت است که توسط ارنست هکل رواج یافت. بی‌غایت‌شناسی، نوعی بی‌خدایی علم-محورِ تهاجمی ولی خ ...

                                               

پیامدگرایی

پیامدگرایی دیدگاهی درباره اخلاق است که در هر عملی باید به عواقب و پیامدهای آن نگریست و دید چه آثار و عواقبی به دنبال دارد. بنا به پیامدگرایی، اخلاقی‌ترین عمل، عملی است که دارای "بهترین پیامد" باشد، حتی اگر ذاتاً شر باشد؛ منظور از واژهٔ "پیامد" در ...

                                               

تراسیماخوس

تراسیماخوس از شخصیت‌های سوفیست معاصر افلاطون و سقراط است که در کتاب جمهور افلاطون گفتگویی میان او و سقراط ذکر شده‌است. او در بحث، تجسم و نمایندهٔ سوفیست‌هاست. افلاطون چهرهٔ بدی از او ترسیم می‌کند او را شخصی تندخو نشان می‌دهد که بدون گرفتن پول حتی ...

                                               

تزوتان تودوروف

تودوروف در بلغارستان به دنیا آمد و در ۱۹۶۳ به پاریس رفت. او که در بلغارستان مدرکی گرفته بود و توصیه‌ای از دانشگاه صوفیه در دست داشت، برای نخستین‌بار هنگامی که با ماهیت محافظه‌کارانه سوربن پیش از ۱۹۶۸ آشنا شد که از دانشکده ادبیات آنجا انجام پژوهش ...

                                               

تکامل فلسفی من

تکامل فلسفی من یکی از آثار برتراند راسل، فیلسوف بریتانیایی مکتب فلسفه تحلیلی است. راسل دو گونه زندگینامه نوشته است: یکی به نام اتوبیوگرافی که بیشتر به زندگی شخصی و سیاسی-اجتماعی راسل می پردازد؛ و دیگری کتاب تکامل فلسفی من که به مسائل فنی تر و تخص ...

                                               

پاول چرچلند

پاول چرچلند ، فیلسوفِ نظریه‌پردازِ به‌نامِ ماتریالیسم حذف‌گرا است. وی در سال ۱۹۴۲ در کانادا متولد شده‌است. او دکترای خود را از دانشگاه پیتسبرگ به راهنمایی ویلفرد سلرز گرفت و اکنون در دانشگاه کالیفرنیا، سن‌دیه‌گو تدریس می‌کند. چرچلند به خاطر تحقیق ...

                                               

ابوالقاسم ذاکرزاده

ذاکرزاده دوره کارشناسی زمین‌شناسی و کارشناسی ارشد فلسفه را در دانشگاه مونستر گذراند و دوره دکتری فلسفه را در دانشگاه آخن به پایان برد. او عمده پژوهش‌هایش را صرف بازشناسی و بازفهمی تفکر فلسفی آلمان در سده‌های هفدهم تا بیستم کرد. ذاکرزاده، روز دوم ...

                                               

رابرت فلینت

رابرت فلینت الاهی‌دان و فیلسوف اسکاتلندی بود، که در زمینه جامعه‌شناسی نیز تالیفاتی داشته‌است. او در دامفریس اسکاتلند زاده شد و در دانشگاه گلاسکو تحصیل نمود. پس از چند سال خدمت کشیشی در ابردین و کنیاخر، او در ۱۸۶۴ به استادی فلسفه اخلاق و اقتصاد سی ...

                                               

رساله زمان

رساله زمان کتابی فلسفی نوشته مارتین هایدگر است که او در این رساله به بحث دربارهٔ زمان پرداخته‌است. برای درک کتاب وجود و زمان بهتر است قبل از مطالعه آن به مطالعه رساله "مفهوم زمان" پرداخت.

                                               

رمانتیسم آلمانی

رمانتیسم نام نهضتی ادبی و هنری در اواخر قرن ۱۸ و ۱۹ م؛ که قواعد و سنت‌های کلاسیسم را مانع درک طبیعت، لذت بردن از آن و بیان آن می‌دانست. این مکتب به برتری احساسات و تخیل بر عقل باور داشت و معتقد بود که هنرمند باید بدون هیچ قید هنری یا اجتماعی به ب ...

                                               

رمانس (عشق)

رمانس یا احساس عاشقانه نوعی احساس و ارتباط عاشقانه است که نسبت به دیگری به‌طور عاطفی برقرار می‌شود. در اوایل قرون وسطی به معنی زبان‌های محلی جدیدی بود که از زبان لاتین مشق می‌شد. رمانس همچنین به معنی کتابهایی بود که از لاتین ترجمه و یا به این زبا ...

                                               

زنده‌انگاری مواد

زنده‌انگاری مواد دیدگاهی فلسفی است که عنوان می‌کند ماده از برخی جهات زنده است. قدمت این مفهوم به فلسفه پیشاسقراطی و مکتب ملطی بر می‌گردد.

                                               

ژرار ژنت

ژرار ژنِت نظریه‌پرداز ادبی و نشانه‌شناس فرانسوی بود. ژرار ژُنت در پاریس متولد شد و در محیط اکول نرمال سوپریور پرورش یافت و در سال ۱۹۵۴ از آنجا در ادبیات کلاسیک لیسانس خود را گرفت. او از چهره‌های برجستهٔ حرکت‌های فکری بود که در دههٔ ۱۹۶۰ در حوزهٔ ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →