ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 329



                                               

امانوئل سویدنبرگ

امانوئل سویدنبرگ ، عالم، مبتکر مسیحی و فیلسوف و دانشمند الهیات سوئدی بود که با برخورداری از ضریب هوشی ۲۰۵ دست نوشته حجیمی از کلام الهی از وی به یادگار مانده است. سویدنبرگ متولد استکهلم تا پنجاه و چهارسالگی ریاضی‌دان و مهندسی نام بردار بود. آن گاه ...

                                               

شیءانگاری

شیءانگاری واژه‌ای است در فلسفه و روان‌شناسی که به معنی مواجهه و رفتار با دیگران به مثابه اشیاء است. در حالت خاصی از این فروکاستن که خودشیء‌انگاری نامیده می‌شود فرد بیشتر از دیدگاه سوم شخص درباره بدن خود می‌اندیشد و آن را ارزیابی می‌کند. در نتیجه ...

                                               

فایدون الیسی

فایدون الیسی از اهالیِ الیس، و از خاندانی با اصل و نسب بود. وی از شاگردانِ سقراط بود و همان کسی است که افلاطون در مکالمهٔ فایدون، شرحِ مجلسِ زهرنوشیِ سقراط را از زبانِ وی بازگو می‌کند. فایدون در جریانِ فتح‌شدنِ شهرِ الیس، اسیر شد و به فاحشه‌خانه‌ ...

                                               

فراروایت

یک فراروایت) در نظریه انتقادی و به ویژه در پست مدرنیسم روایت یا داستانی جامع بر اساس تاریخ، علم و یا تجربه است که به صورت پیش‌گویانه، یک ایدهٔ کلی را مشروعیت می‌بخشد و به کل جامعه تعمیم می‌دهد.

                                               

فراطبیعی

فراطبیعی یا ماوراءالطبیعه شامل پدیده‌های فرضی است که تابع قوانین طبیعت نیستند. طبق تعریف، یک مظاهر یا رویداد ماوراءالطبیعه مستلزم نقض قانون فیزیکی است که گمان می‌رود به اشخاص غیر فیزیکی نسبت داده شده‌است، مانند فرشتگان، شیاطین، خدایان، و از جمله ...

                                               

فرهنگ‌نامه تاریخی مفاهیم فلسفه

فرهنگ‌نامهٔ تاریخی مفاهیم فلسفه یکی از معتبرترین فرهنگ‌نامه‌های مفهومی فلسفه به زبان آلمانی است. این فرهنگ‌نامه ۳٬۷۱۲ مدخل دربارهٔ مفاهیم فلسفه و شاخه‌های مختلف آن را دربرمی‌گیرد و به ارتباط فلسفه با مفاهیمی نظیر زیبایی‌شناسی و نظریهٔ هنر، تاریخ ...

                                               

فریدریش شلایرماخر

فریدریش دانیل ارنست اشلایرماخر فیلسوف و متأله پروتستان آلمانی بود. وی را پیشگام هرمنوتیک مدرن می‌دانند. به‌دلیل تأثیر به‌سزایش بر اندیشهٔ متأخر مسیحی، او را پدر الهیات مدرن پروتستان می‌دانند.

                                               

فلسفه سارتر

اصول فلسفه اگزیستانسیالیزم مبنی بر اصالت وجود و تقدم آن بر ماهیت انسان است. هنگامی که می‌خواهیم از اگزیستانسیالیسم سخن بگوییم، باید مشخص کنیم که منظورمان چیست. ژان پل سارتر، مارتین هایدگر، گابریل مارسل، سورن کی‌یرکه گارد از متفکران اگزیستانسیالیس ...

                                               

فلسفه میان‌فرهنگی

فلسفه میان فرهنگی از جمله گرایش‌های جدید فلسفی است؛ تأکید بر عقاید فیلسوفانی دارد که در پی اصولی چون گفتگو، مفاهمه و همزیستی میان فرهنگ‌ها هستند. این اصول را با برداشتی مشترک از شرایط دنیای معاصر پیگیری می‌کنند. این گرایش از فلسفه دارای اصولی است ...

                                               

فهرست فیلسوفان ایرانی

فهرست فیلسوفان و حکیمان ایرانی. از ایران باستان تا کنون در مکتبهای فکری مختلف. حکمت و فلسفه در ایران پیش از تفکر میترائیسم شروع شده و اولین نام آن حکمت خسروانی است. بعدها با پذیرش اسلام و ترجمه متون یونانی در قالب حکمت مشاء ابوعلی سینا، حکمت اشرا ...

                                               

فهرست فیلسوفان مسلمان

مهدی حائری یزدی حمید وحید دستجردی پرویز ضیاءشهابی رضا داوری اردکانی شرف‌الدین خراسانی مصطفی ملکیان سید روح‌الله خمینی داریوش شایگان محمد مجتهد شبستری غلامحسین ابراهیمی دینانی محمدتقی مصباح یزدی سید جلال‌الدین آشتیانی عبدالله جوادی آملی سید حسین ن ...

                                               

کراتولوس

کراتولوس از مهم‌ترین پیروانِ فلسفهٔ هراکلیتوس بود؛ که حتی می‌توان او را به عنوان جانشین هراکلیتوس در سده پنجم پیش‌ازمیلاد نیز نام برد. از وی گزارش‌های چندانی برجای نمانده است؛ ولی ارسطو در کتاب متافیزیکِ خود از او گزارش‌هایی را نقل کرده‌است. دیوگ ...

                                               

کیهان‌شناسی (فلسفه)

کیهان‌شناسی در اصطلاح: جهانی Cosmique منسوب به جهان است، از این جهت که جهان یک کل است و مخصوصاً از این جهت که ستارگان در ترکیب آن دخالت دارند. به معنی چیزی است که خدا آن را از عدم به وجود آورده‌است. جهان‌شناسیCosmology علمی است که از قوانین عمومی ...

                                               

ادموند گتیه

اِدموند گِتیه از فیلسوفان آمریکایی سدهٔ بیستم است. گتیه فیلسوفی است که با به میان آوردن مسئله گتیه در فلسفه قرن بیستم تحولی غیرمنتظره ایجاد کرد. از زمان افلاطون تا قرن بیستم، فیلسوفان دو شرط را برای داشتن شناخت از یک گزاره لازم می‌دانستند: ۱. مسئ ...

                                               

گزاره جهان‌شمول

گزاره جهان شمول یکی از دو روش بیان فرضیه در تحقیق از نظرکارل ریموند پوپر است که به موجب آن فرضیه تحقیق به گونه‌ای بیان می‌شود که دارای چند خصوصیت باشد: در مکان محدود نباشد. استثناء پذیر نباشد. در زمان محدود نباشد. فرضیه/گزاره‌های جهان شمول را به ...

                                               

ماده‌باوری دیالکتیکی

ماده‌باوری دیالکتیکی یا ماتریالیسم دیالکتیکی نام یک فلسفه مارکسیستی در جهان‌بینی مارکسیسم-لنینیسم است. فلسفه مارکسیستی پایه تئوریک جهان‌بینی مارکسیستی-لنینیستی است. در وهله نخست معرفت‌شناسی به‌شمار می‌آید، یعنی نظریه شناخت یا دانش. هدف اصلی این ف ...

                                               

گابریل مارسل

گابریل اونوره مارسل ‏ فیلسوف فرانسوی بود. او یکی مهمترین فیلسوفان اگزیستانسیالیسم مسیحی به‌شمار می‌رود. او نویسنده حدود ۳۰ نمایشنامه نیز می‌باشد و علاوه بر فلسفه و تئاتر او منتقد موسیقی نیز هست. مهمترین اثر مارسل کتاب "راز وجود" Mystery of Being ...

                                               

نیکولا مالبرانش

نیکولا مالبرانش در پاریس به دنیا آمد، تحصیلات را در رشتهٔ الهیات به پایان رساند و کشیش شد، آثار دکارت در وی اثر گذاشت و پس از ملاقات با او کتابی با نام "پی‌جویی حقیقت" نوشت، و کوشید که فلسفهٔ دکارت را با عقاید آگوستین قدیس درهم‌آمیزد و هم‌سو کند. ...

                                               

مانیفست انسان‌گرا ۲

دومین مانیفست اومانیست در اکتبر ۱۹۷۳ توسط پاول کورتز و ادوین اچ ویلسون نوشته شد، و مانیفست قبلی را به‌روز کرد. مانیفست با این مطلب آغاز می‌شد که افراط‌گرایی نازیسم و جنگ جهانی دوم نشان داده‌است که مانیفست اول بیش از حد خوش‌بینانه بوده‌است، و از ا ...

                                               

ماهیت

ماهیت در اصطلاح منطق سنتی آن، کلی ذاتی است که در جواب "این چیست؟" یا "ما هو؟" می‌آید. ماهیت از کلیات خمس نیست، ولی از مفاهیم اصلی آن است و ذات و عرض در ارتباط با آن معین می‌شوند. ماهیت و وجود دو موضوع علم فلسفه می‌باشند. به حد و اندازه‌ای که وجود ...

                                               

مرغ یا تخم‌مرغ

مرغ یا تخم مرغ ، معمایی رایج است که معمولاً به این شکل بیان می‌شود: "کدام نخست بوده‌است، مرغ یا تخم‌مرغ؟". این مسئله برای فیلسوف‌های باستان، آغازگر سؤالاتی دربارهٔ نحوه پیدایش جهان بوده‌است. هرچند که با ارائهٔ نظریهٔ فرگشت توسط چارلز داروین در کت ...

                                               

مسخ

مسخ در افسانه‌ها به تغییر شکل و دگردیسی افراد و اجسام از شکل اولیه به شکلی زشت‌تر مَسخ گفته می‌شود. در برخی داستان‌ها آن را یکی از انواع تناسخ به‌شمار آورده‌اند.

                                               

مقولات (ارسطو)

مقولات رساله‌ای است از ارغنون تألیفِ ارسطو که تمام انواع چیزهایی که می‌تواند موضوع یا محمول یک گزاره باشد را برمی‌شمارد. دربارهٔ مقولاتِ ارسطو "احتمالا بیشتر از همهٔ دیگر مفاهیم ارسطویی در طول تاریخ بحث شده‌است". پس از ارسطو، فیلسوفان دیگر هر کدا ...

                                               

مکتب چندگانه‌گرایی

مکتب چندگانه‌گرایی یکی از مکاتب فلسفی پیشاسقراطی بود که درصدد وحدت‌بخشی به پاسخ‌های افراط‌گرایانهٔ هراکلیتوس و الئاییان به مسئلهٔ ثبات و تغییر برآمد. وجه اشتراک چندگانه‌گرایان در باور به عناصر و ریشه‌های گوناگون برای مواد و ردّ یگانه‌انگاری بود. ...

                                               

مکتب مگارایی

مکتب مگارایی ، مکتبی فلسفی و یکی از جنبش‌های علمی است که پیش از ارسطو پدید آمده که در اوائل قرن ۴ پیش از میلاد در یونان توسط اقلیدس مگارایی بنا نهاده شده‌است. اقلیدس یک شهروند شهر مگارا و معاصر با افلاطون بوده‌است. اعضای این مکتب به صورتی به فلسف ...

                                               

نقد عقل عملی

نقد عقل عملی یا نقد دوم از مهم‌ترین آثار ایمانوئل کانت است که در آن به مبانی فلسفه اخلاق می‌پردازد. پروژه نقادی کانت شامل ایجاد محدودیت‌هایی برای حوزه‌هایی بود که ذهن می‌توانست در آن‌ها تأمل کند. کانت با تمایزگذاری بین پدیدارها فنومن‌ها و اشیا در ...

                                               

واقع‌گرایی فلسفی

واقع‌گرایی یا رئالیسم ، یک مکتب فلسفی است که ادّعا دارد بین علم و معلوم، قابلیت تطابق، وجود دارد؛ یعنی علم می‌تواند جهان را همان‌گونه که واقعاً هست، توصیف کند. واقع‌گرایی متضمن مفهوم صدق یا حقیقت یا کذب است. هدف علم نزد واقع‌گرایان توصیف صادق و د ...

                                               

همه‌جان‌انگاری

همه‌جان‌انگاری یا پَن‌سایکیزم دیدگاهی فلسفی است که بر مبنای آن ذهن یا هر چیز ذهن‌وار، ویژگی بنیادین همه‌چیز در جهان است و ویژگیِ اساسی‌ای است که همهٔ ویژگی‌های دیگر از آن مشتق می‌شوند. یک همه‌جان‌انگار فرضش از خود، ذهنی است در جهانی از اذهان. همه ...

                                               

هیپو

هیپو یا هیپون فیلسوف پیشاسقراطی بود. زادگاه وی به درستی مشخص نیست، به‌طوری که در منابع مختلف زادگاه او ریدجو کالابریا، متاپونتوم، ساموس و کروتون معرفی شده‌است. با این وصف عجیب نیست که برخی احتمال داده‌اند شاید بیش از یک فیلسوف با این نام وجود داش ...

                                               

یین و یانگ

یین و یانگ مفهومی است در نگرش و فلسفه چینیان باستان به نظام جهان و ثنویت. یین و یانگ شکل ساده‌شده‌ای از مفهوم یگانگی متضادها است. از دیدگاه چینیان باستان و تائوباوران، در همهٔ پدیده‌ها و اشیاء غیر ایستا در جهان هستی، دو اصل متضاد ولی مکمل وجود دا ...

                                               

آهیمسا

در سانسکریت هیمسا به معنی خشونت و آزار می‌باشد و با اضافه شدنِ "آ" در ابتدای آن، مفهوم آن می‌شود: نفی خشونت. آهیمسا همچنین یکی از اصول مهم ذکر شده در پاتانجالی یوگا می‌باشد و در آنجا بیشتر از آنکه یک نام باشد بیشتر اشاره به یک روشِ زندگی است. در ...

                                               

ساتیاگراها

ساتیاگراها فلسفه و عملی است که در یک رده‌بندی کلی‌تر به عنوان مقاومت بدون خشونت یا مقاومت مدنی شناخته می‌شود. ساتیاگراها از دو بخش ساتیا به معنای حقیقت و اگراها به معنای پافشاری تشکیل شده‌است؛ بنابراین ساتیاگراها به پافشاری بر حقیقت ترجمه می‌شود ...

                                               

عاری از ستم

عاری از ستم عبارت عامی است که به کلیه فعالیت‌های فاقد ستم اشاره دارد. این عبارت، غالباً توسط جنبش‌های حقوق حیوانات به منظور اشاره به محصولاتی به کار می‌رود که فاقد هر گونه موادِ حیوانی بوده یا در طی ساخت آن‌ها حیوانی مورد ستم واقع نشده‌است. در سا ...

                                               

کاگنیتیویسم

شناخت‌گرایی یا کوگنیتیویسم دیدگاهی فرااخلاقی است که طبق آن، جملات اخلاقی گزاره‌هایی را بیان می‌کنند و لذا می‌توانند درست یا نادرست باشند، چیزی که غیرکاگنیتیویست‌ها انکارش می‌کنند. کاگنیتیویسم چنان تز گسترده‌ای است که دربرگیرندهٔ "رئالیسم اخلاقی" ...

                                               

کمال‌گرایی (فلسفه)

در فلسفه‌ی اخلاق و نظریه‌ی ارزش ‏ ‏ کمال‌گرایی ، پایداریِ اراده در به دست آوردنِ کیفیتِ مطلوبِ موجودیتِ معنوی، ذهنی، فیزیکی و مادی است. فیلسوف نو-ارسطوگرا ‏ ‏ توماس هورکا ‏ ‏ کمال‌گرایی را به این ترتیب توصیف می‌کند: این نظریه‌ی اخلاقی، از توصف یک ...

                                               

مکتب کلبیون

کلبیّه ، مکتب فلسفی کَلبی‌ها ، فرقه‌ای از فلاسفهٔ یونان بود که توسّط "آنستی تیتنس" یکی از شاگردان سقراط پایه‌گذاری و سپس بوسیلهٔ دیوژن مشهور گردید. دلیل شهرت آنان بدین نام، رد و حتّی تحقیر تمام آنچه راحتی و آسایش نامیده می‌شود و نیز تمامی روابط ا ...

                                               

مکتب کورنایی

مکتب کورنایی یا سیرنایسیسم یا مکتب قورنائیان یا کوزئیها یک مکتب فلسفی فرا-لذتگرایی بود که در قرن چهارم پیش از میلاد توسط آریستیپوس بنیانگذاری شد. پیروان این مکتب معتقد بودند که لذت عالی‌ترین خوبی‌ها است، به خصوص لذت بردن بی‌درنگ. این مکتب طی یک ق ...

                                               

هیپارچیا

هیپارچیا یا هیپارکیا ، اولین فیلسوف زن تاریخ جهان است. او در حوالی ۳۲۵ پیش از میلاد در یونان می‌زیسته و همچنین در خانواده ای اشرافی زاده شده و برادرش متروکلس از شاگردان کراتس تبس بوده؛ که خود نیز از شاگردان دیوژن کلبی بوده‌است. او به سبب برادرش ب ...

                                               

آستیکه و ناستیکه

در هندوئیسم، مکتب‌ها و مؤمنان این دین سنتاً به دو دسته آستیکه) و ناستیکه) دسته‌بندی می‌شوند. آن گروه که وداها متون مقدس هند باستان را به عنوان متون اصلی دینی خود می‌پذیرد، صاحب‌اختیاری برهمن‌ها روحانیون هندو را قبول دارد، و قبول دارد که جامعه از ...

                                               

آگوستینیسم

آگوستینیسم ، سیستم فلسفی و کلامی آگوستین هیپو و متفکران دیگر پیرو او به‌ویژه بوتیوس، آنسلم از کانتربری و بوناونتور است. مهمترین آثار آگوستین عبارتند از: شهر خدا ، De doctrina Christiana ، و اعترافات. در اصل آگوستینیسم در مخالفت با Pelagianism توس ...

                                               

پدیدارشناسی (فلسفه)

پدیدارشناسی یا پدیده‌شناسی فلسفهٔ مطالعهٔ ساختارِ تجربه یا آگاهی است. این جنبش فلسفی در ابتدای سدهٔ بیستم میلادی توسط ادموند هوسرل پایه‌گذاری شد و سپس توسط حلقه‌ای از متأثرینش در دانشگاه گوتینگن و دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ در آلمان گسترش ی ...

                                               

پساانسان‌گرایی

پساانسان‌گرایی یا پست-اومانیسم طبق نظر فرانچسکا فراندو یک اصطلاح با حداقل هفت تعریف است: ۱- ضد انسانگرایی: هر نظریه‌ای که نسبت به انسانگرایی سنتی و ایده‌های سنتی در مورد انسانیت و شرایط انسانی دیدگاهی انتقادی دارد. ۲- پساانسانگرایی فرهنگی: یک شاخ ...

                                               

پوچ‌گرایی اخلاقی

پوچ‌گرایی اخلاقی نظریه‌ای فرااخلاقی است که بنابر آن تفاوتی بین درست و نادرست اخلاقی وجود ندارد. پوچ‌گرایی اخلاقی با نسبی‌گرایی اخلاقی تمایز دارد که برای اَعمال، برقرار کردن نسبت اشتباه با فرد یا فرهنگی خاص را مجاز می‌شمرد. اما نسبی‌گرایی اخلاقی م ...

                                               

نحله

نحله مکتب فلسفی است. یک نحله زمانی مورد تایید فیلسوفان است که نوآوری در آن وجود داشته باشد. برای گسترش یک نحله فلسفی باید آن نحله مورد نقد و بررسی قرار گیرد و بر دیدگاه‌های دیگر فیلسوفان تاثیر کند.

                                               

نوکانتی

نوکانتی یا نئوکانت‌گرایی یا نوکانتیسم اشاره به گونه‌ای از احیاء فلسفه برپایهٔ خطوطی است که به‌دستِ امانوئل کانت در قرنِ هجدهم پایه‌گذاری شده بود و به‌دنبالِ شناختِ ارزش‌ها، نیکی و زیبایی است. جریان‌های نوکانتی یکی از نحله‌های موجود در فلسفهٔ قاره ...

                                               

هرمنوتیک

نظریه و قواعد روشمند تفسیر متن را علم تأویل یا تأویل‌شناسی یا زَندشناسی می‌گویند. هدف از علم تأویل، کشف پیام‌ها، نشانه‌ها و معانی یک متن یا پدیده است. علم تأویل به مطالعه اصول تعبیر و تفسیر متون، به‌ویژه متون ادبی و دینی و حقوقی می‌پردازد. در کنا ...

                                               

فلسفه شرق

فلسفه شرق یا فلسفه آسیایی فلسفه‌های گوناگونی را شامل می‌شود که در شرق و جنوب شرقی آسیا ریشه دارند، از جمله فلسفه چینی، فلسفه ژاپن، فلسفه کره که در آسیای شرقی رواج دارند، همچنین فلسفه هندی در آسیای جنوبی و فلسفه زرتشت، یهودی و اسلامی در جنوب غربی ...

                                               

فلسفه مصر باستان

از فلسفه مصر باستان تقریبا هیچ چیز شناخته شده نیست بجز دستاوردها و آثار فكری اندکی؛ با این وجود بررسی و تحليل همان آثار نشان می‌دهد كه در مشرق زمين قرن‌ها قبل از پيدايش فلسفه در يونان باستان، ديدگاه و نگرش فلسفی وجود داشته و فلاسفه مصر با اينكه ب ...

                                               

فلسفه یونان باستان

فلسفه یونان باستان به‌وجودآمده در قرن ۶ پیش از میلاد و با طیف گسترده‌ای از موضوعات، از جمله فلسفه سیاسی، اخلاق، متافیزیک، هستی‌شناسی، منطق، زیست‌شناسی، فصاحت و بلاغت، و زیبایی‌شناسی درآمیخته است. یونان در نزد دانشمندان و بسیاری از مردم جهان زادگا ...

                                               

استثناگرایی

استثناگرایی این تصور یا اعتقاد است که یک گونه، کشور، جامعه، نهاد، جنبش، فرد یا دوره زمانی استثنایی است. این اصطلاح این دلالت را دارد که، چه مشخص شده باشد یا نشده باشد، چیز مورد اشاره به نوعی برتر است. اگرچه به نظر می‌رسد این نظر در مورد یک دوره ز ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →